چگونه سلامت SSD و HDD را در ویندوز بررسی کنیم؟

چگونه سلامت SSD و HDD را در ویندوز بررسی کنیم؟

هارددیسک و SSD از مهم‌ترین قطعات کامپیوتر هستند و اطلاعات ارزشمند شما روی آن‌ها ذخیره می‌شود. یکی از مشکلاتی که بسیاری از کاربران زمانی متوجه آن می‌شوند که دیگر دیر شده، خرابی یا افت سلامت حافظه ذخیره‌سازی است.

خوشبختانه در ویندوز 11 می‌توان وضعیت برخی SSDها را مستقیماً از داخل تنظیمات بررسی کرد و برای بررسی دقیق‌تر نیز می‌توان از ابزارهایی مانند CrystalDiskInfo استفاده کرد.

چرا بررسی سلامت SSD و HDD مهم است؟

خرابی حافظه ذخیره‌سازی می‌تواند باعث مشکلاتی مانند:

– کند شدن سیستم

– هنگ کردن برنامه‌ها

– افزایش زمان بوت

– خطا هنگام کپی فایل

– خراب شدن فایل‌ها

– از دست رفتن اطلاعات

شود.

بنابراین اگر روی کامپیوتر خود اطلاعات مهمی دارید، بهتر است فقط زمانی به فکر سلامت هارد یا SSD باشید که سیستم دچار مشکل شده باشد.

روش اول: بررسی سلامت SSD از تنظیمات ویندوز 11

ویندوز 11 برای برخی SSDهای مدرن NVMe اطلاعاتی مانند Estimated remaining life، Available spare و Temperature را نمایش می‌دهد. مایکروسافت نیز مسیر بررسی این اطلاعات را از بخش Storage و Disks & volumes معرفی کرده است.

مرحله اول

کلیدهای Windows + I را فشار دهید، سپس وارد System > Storage شوید.

مرحله دوم

گزینه Advanced storage settings را باز کنید، سپس Disks & volumes را انتخاب کنید.

مرحله سوم

درایوی که می‌خواهید بررسی کنید انتخاب کرده و روی Properties کلیک کنید.

اگر SSD شما توسط ویندوز پشتیبانی شود، بخش Drive health را مشاهده خواهید کرد.

چه اطلاعاتی در بخش Drive Health نمایش داده می‌شود؟

بسته به نوع SSD، ممکن است اطلاعاتی مانند موارد زیر نمایش داده شود:

Estimated remaining life: این مقدار یک برآورد از عمر باقی‌مانده SSD است.

Available spare: میزان فضای ذخیره‌ای که برای مدیریت وضعیت حافظه در نظر گرفته شده است.

Temperature: دمای فعلی درایو را نمایش می‌دهد.

اگر ویندوز هشدار جدی درباره سلامت SSD نمایش دهد، بهتر است موضوع را جدی بگیرید و ابتدا از اطلاعات مهم خود Backup تهیه کنید.

آیا ویندوز سلامت همه HDD و SSDها را نشان می‌دهد؟

خیر، قابلیت Drive Health ویندوز 11 محدودیت دارد و برای همه انواع حافظه ذخیره‌سازی اطلاعات یکسانی ارائه نمی‌کند. برای مثال، اطلاعات سلامت کامل این بخش بیشتر برای SSDهای NVMe مدرن در دسترس است و ممکن است برای برخی SATA SSDها یا HDDها نمایش داده نشود.

در این شرایط می‌توان از ابزارهای تخصصی‌تر استفاده کرد.

روش دوم: استفاده از CrystalDiskInfo

یکی از ابزارهای شناخته‌شده برای بررسی وضعیت HDD و SSD، نرم‌افزار CrystalDiskInfo است.

این برنامه می‌تواند اطلاعاتی مانند:

– وضعیت سلامت

– دمای درایو

– ساعت کارکرد

– تعداد دفعات روشن شدن

– اطلاعات S.M.A.R.T

– اطلاعات رابط اتصال

– برخی خطاهای مربوط به حافظه

را نمایش دهد.

نسخه‌های مختلف CrystalDiskInfo برای بررسی وضعیت حافظه‌های ذخیره‌سازی استفاده می‌شوند و ابزار بر اساس داده‌های S.M.A.R.T اطلاعاتی درباره وضعیت درایو ارائه می‌کند.

وضعیت Health Status چه معنایی دارد؟

در CrystalDiskInfo معمولاً وضعیت کلی درایو با عباراتی مانند Good نمایش داده می‌شود.

اگر وضعیت درایو به شکل هشدار یا خطر نمایش داده شود، بهتر است قبل از هر کاری از اطلاعات مهم خود نسخه پشتیبان تهیه کنید.

البته عدد یا رنگ نمایش داده‌شده به‌تنهایی نباید مبنای تصمیم‌گیری برای نگهداری یا تعویض درایو باشد و بهتر است پارامترهای S.M.A.R.T و رفتار واقعی سیستم نیز بررسی شوند.

دمای SSD و HDD چقدر مهم است؟

دمای بالا می‌تواند روی عملکرد و پایداری قطعات تأثیر بگذارد.

اگر SSD یا HDD شما بیش از حد گرم می‌شود، بهتر است مواردی مانند:

– جریان هوای کیس

– وضعیت فن‌ها

– محل نصب SSD

– گردوغبار داخل کیس

– تهویه لپ‌تاپ

بررسی شود.

ویندوز 11 در درایوهای پشتیبانی‌شده می‌تواند دمای SSD را در بخش Drive Health نمایش دهد.

اگر سلامت هارد یا SSD مشکل داشت چه کنیم؟

اگر نرم‌افزار یا ویندوز هشدار جدی درباره سلامت درایو نشان داد، اولین کار باید تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات مهم باشد.

در صورتی که اطلاعات بسیار مهمی روی درایو دارید، بهتر است قبل از انجام کارهای سنگین مانند تست‌های طولانی یا تعمیرات نرم‌افزاری، ابتدا فایل‌های ضروری را به یک حافظه سالم منتقل کنید.

یک نکته مهم برای SSD

برخلاف HDD، SSD نباید به شکل سنتی Defragment شود.

ویندوز برای SSD از فرآیند TRIM و بهینه‌سازی مخصوص استفاده می‌کند. مایکروسافت نیز توضیح می‌دهد که ابزار Optimize Drives برای HDD و SSD رفتار متفاوتی دارد و برای SSD عملیات TRIM انجام می‌شود.

جمع‌بندی

بررسی سلامت حافظه ذخیره‌سازی یکی از کارهای مهم برای جلوگیری از غافلگیر شدن با خرابی هارد یا SSD است.

در ویندوز 11 می‌توانید برای SSDهای پشتیبانی‌شده از مسیر:

Settings > System > Storage > Advanced storage settings > Disks & volumes

و سپس Properties، وضعیت Drive Health را بررسی کنید.

برای بررسی جامع‌تر HDD و SSD نیز می‌توانید از ابزارهایی مانند CrystalDiskInfo استفاده کنید.

و مهم‌تر از همه هیچ تست سلامت هاردی جای Backup را نمی‌گیرد، اگر اطلاعات مهم دارید، همیشه یک نسخه پشتیبان جداگانه داشته باشید.